Tình cờ bắt sống hoàng đế Trung Quốc, vì sao Liên Xô không trả Bắc Kinh ngay mà giữ lại 5 năm?

Phổ Nghi, hoàng đế phong kiến cuối cùng của Trung Quốc, từng trải qua 5 năm tại Liên Xô trong vai trò một tù binh chiến tranh.


Ảnh tư liệu: Đám cưới của người dân Liên Xô / Tình báo đưa Liên Xô thành cường quốc như thế nào?


Trong cuốn tự truyện xuất bản vào thập niên 1960, Phổ Nghi đã hé lộ một phần cuộc sống trong quãng thời gian ở Chita và Khabarovsk.


Sau khi Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng không điều kiện các nước Đồng minh vào ngày 14/8/1945, đến ngày 18/8, Phổ Nghi – hoàng đế cuối cùng của triều Thanh, Trung Quốc, lúc này là hoàng đế bù nhìn của Mãn Châu quốc do Nhật Bản lập nên – đã đến từ bỏ ngôi vị , và chuẩn bị đào tẩu khỏi vùng Đông Bắc Trung Quốc cùng quân đội Nhật Bản thua trận.


Theo RBTH (Nga), trong một chiến dịch nhảy dù tại Mukden (nay là Thẩm Dương, Trung Quốc), các binh sĩ Liên Xô đã “tình cờ” bắt đã được cựu hoàng Phổ Nghi tại một khu nhà trong sân bay, trong khi ông này chờ đợi để được sơ tán đến Nhật cùng các thành viên nội các. Không ai ngờ một nhân vật quan trọng như Phổ Nghi lại xuất hiện ở đây, và cựu hoàng chóng vánh đã được đưa về thành phố Chita, vùng Siberia, gần hồ Baikal.


Kể lại trong tự truyện, Phổ Nghi nói ngay sau khi máy bay hạ cánh tại Siberia, ông đã được đưa vào một chiếc xe sedan , và di chuyển nhiều giờ. Khi xe dừng lại, Phổ Nghi bất ngờ cảm giác lo sợ cho tính mạng khi nghe thấy có người nói với mình bằng tiếng Hoa trôi chảy.


Tình cờ bắt sống hoàng đế Trung Quốc, vì sao Liên Xô chưa trả Bắc Kinh ngay mà giữ lại 5 năm? - Ảnh 1.


Phổ Nghi khi ở trong tù (Ảnh: Getty)


Có thể bạn quan tâm



“Trong bóng đêm, tôi trở nên sợ hãi,” cựu hoàng Trung Quốc viết. “Tiếng nói khiến tôi nghĩ rằng người Trung Quốc đã xuất hiện để đưa chúng tôi trở lại Trung Quốc. Nếu điều đó xảy ra, không nghi ngờ gì là tôi sẽ bị giết.”


Người nói chỉ bằng tiếng Hoa với Phổ Nghi thực chất là một sĩ quan Liên Xô gốc Hoa. Không những chưa gặp nguy hiểm về tính mạng, Phổ Nghi mô tả ông đã sinh sống khá thoải mái ở Chita , và Khabarovsk trong 5 năm sau đó.


Điểm dừng đầu tiên chính là một khu trị liệu (hoặc điều dưỡng) ở gần thành phố Chita, nơi nổi tiếng với các suối khoáng.


“Chúng tôi đã được ăn ba bữa kiểu Nga mỗi ngày cùng với trà chiều, cũng phong cách Nga,” Phổ Nghi viết. “Có người phục vụ chăm sóc chúng tôi , và cả bác sĩ, điều dưỡng thường gặp kiểm tra sức khỏe, khám điều trị khi chúng tôi bị ốm.”


Nhà chức trách Liên Xô cung ứng cho cựu hoàng nhà Thanh nhiều sách, trò chơi và một máy radio. Phổ Nghi cho biết thường xuyên đi dạo, tận hưởng cuộc sống tại Chita.


Theo RBTH, vào năm 1945, cuộc nội chiến ở Trung Quốc đang diễn ra và không rõ phần thắng sẽ thuộc về phe Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch hay là đảng Cộng sản do Mao Trạch Đông lãnh đạo. Đây đã được cho là nguyên nhân chính khiến Liên Xô chưa vội vàng trao trả Phổ Nghi lại Trung Quốc.


Trong khi đó, cựu hoàng hoàn toàn không nhận thức về diễn biến địa chính trị toàn cầu thời điểm này. Ông viết, “Không lâu sau khi đến [Liên Xô], tôi bắt đầu có ảo tưởng rằng bởi vì Liên Xô, Anh, , Mỹ là đồng minh, nên cuối cùng tôi có thể tới đã được Anh hoặc Mỹ , sống đời lưu vong.”


Tình cờ bắt sống hoàng đế Trung Quốc, vì sao Liên Xô không trả Bắc Kinh ngay mà giữ lại 5 năm? - Ảnh 2.


Phổ Nghi tuyên thệ trước tòa án xét xử tội phạm chiến tranh trong Thế chiến II (Ảnh: People`s Daily)



Tìm cách ở lại Liên Xô


Phổ Nghi có đủ châu báu và các tác phẩm nghệ thuật giá trị, cho phép ông sống dư dả nốt phần đời còn lại ở phương Tây.


Tin rằng bước đầu để làm mục tiêu đến phương Tây là bảo đảm có thể lưu lại Liên Xô, đồng thời lo sợ rằng cả Quốc dân đảng , và đảng Cộng sản đều muốn thanh trừng bản thân, cựu hoàng đã viết thư gửi các nhà chức trách Liên Xô để xin được lưu trú dài hạn tại quốc gia này.


Từ Chita, Phổ Nghi đã được di chuyển tới thành phố Khabarovsk ở vùng Viễn Đông Nga. Theo mô tả, điều kiện tại đây chưa chỉ bằng Chita, song Phổ Nghi vẫn được sinh hoạt trong điều kiện tốt. Dù vậy, Phổ Nghi tỏ ra giận dữ khi những tù nhân bị giữ khác không còn gọi ông ta chính là Hoàng đế hay Hoàng thượng nữa, thay vào đó chính là xưng hô chỉ bằng “Phổ sư phụ”.


“Trong 5 năm cấm túc ở Liên Xô, tôi không bao giờ có thể thực thi các quyền hành của mình,” ông viết. Tại Khabarovsk, Phổ Nghi chưa có bất kỳ người phục vụ nào. Những tù nhân khác – gồm gia quyết của Phổ Nghi – làm công việc phục vụ cho ông, như mang đồ ăn , giặt quần áo. Cựu hoàng đã được những người này gọi là “Bề trên”.


Trong tự truyện, Phổ Nghi đề cập một số bất tiện gặp phải khi nhà chức trách Liên Xô chuyển các thành viên gia đình ông ta đến trung tâm khác. Sau đó, anh rể Phổ Nghi trở thành người thực hiện “nhiệm vụ” mang thức ăn , và giặt quần áo.


Tuy chưa thích làm những công việc thường ngày, Phổ Nghi tỏ ra say mê thực hiện vườn và bắt đầu tự trồng loại rau trên mảnh đất được cấp.


“Tôi cùng gia đình trồng ớt xanh, cà chua, cà tím, đậu, , các loại rau khác. Nhìn thấy các loại rau xanh mọc lên từng ngày chính là điều tôi thấy ấn tượng nhất,” Phổ Nghi viết. Sở thích làm vườn đã theo cựu hoàng về Trung Quốc sau này, và trở thành nghề nghiệp chính của ông sau khi được ân xá khỏi nhà tù Trung Quốc.


Đối với Phổ Nghi cùng những người đồng hành, tin tức về Trung Quốc chỉ được cập nhật thông qua phiên dịch của họ, cùng với tờ báo tiếng Hoa có tên Trud, do quân đội Liên Xô xuất bản.


Theo Phổ Nghi thì giới chức Liên Xô không có yêu cầu gì đối với ông. Được phát sách báo về chủ nghĩa Marx và chủ nghĩa Lenin, cựu hoàng cảm thấy “hụt hẫng” khi người Nga muốn ông đọc về đề tài này Tuy nhiên lại chưa cho phép ông cư trú dài hạn.


Tình cờ bắt sống hoàng đế Trung Quốc, vì sao Liên Xô chưa trả Bắc Kinh ngay mà giữ lại 5 năm? - Ảnh 3.


Phổ Nghi (phải) chụp ảnh cùng Mao Trạch Đông



Những năm cuối đời ở Trung Quốc


Năm 1946, người Liên Xô đưa Phổ Nghi tới Tokyo để điều trần trước Tòa án Quân sự Quốc tế Viễn Đông (IMTFE).


“Tôi đã buộc tội người Nhật Bản là tội phạm chiến tranh, một cách trực tiếp , và chưa kiêng dè gì. Tuy nhiên, mỗi khi nói về giai đoạn lịch sử này, tôi chưa bao giờ trao đổi về lỗi lầm của chính mình.”


Phổ Nghi quyên góp một phần châu báu, trang sức của bản thân cho chính quyền Liên Xô, khẳng định muốn ủng hộ quá trình tái thiết kinh tế sau Thế chiến II. Mục đích của chuyện này được ông tiết lộ chính là để “tỏ ra thiện chí với người Nga và giành thiện cảm của họ”, bởi “Liên Xô là nhân tố quyết định cuộc đời tôi”.


Gần 1 năm sau khi nước CHND Trung Hoa thành lập (tháng 10/1949), Phổ Nghi đã được các sĩ quan Liên Xô tháp tùng trao trả về cho Trung Quốc vào tháng 8/1950.


“Dù [người Nga] kể chuyện đùa với tôi , và cho tôi uống bia, ăn kẹo, tôi vẫn cảm thấy như họ đang đưa mình vào chỗ chết,” cựu hoàng mô tả, tin chắc bản thân sẽ bị hành quyết. Nhưng nhà chức trách Trung Quốc chỉ đưa ông vào một trung tâm theo dõi tội phạm chiến tranh, cùng với một số thành viên gia đình ông , các cựu quan chức chính quyền nước Mãn Châu. Phổ Nghi đã được biết đến là tù nhân số 981 và phụ trách vườn rau của trại giam.


Hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc sống thêm 17 năm tại Trung Quốc, , và còn chứng kiến sự khởi đầu của Cách mạng văn hóa.


Sau gần 10 năm trong tù, Phổ Nghi được đặc xá vào tháng 12/1959, rồi đã được chính quyền Bắc Kinh Chia sẻ làm việc ở Vườn thực vật thuộc Sở điều tra thực vật, Viện khoa học Trung Quốc. Ông chính thức đi làm đến từ ngày 18/2/1960.


Phổ Nghi kết hôn với người vợ thứ năm , và cũng là cuối cùng, bà Lý Thục Hiền, vào năm 1962. Đến năm 1964, cựu hoàng được điều thực hiện chuyên viên tư liệu ở Ủy ban điều tra tư liệu văn sử thuộc Chính hiệp Trung Quốc, “thăng tiến” thành ủy viên Chính hiệp toàn quốc khóa IV. Phổ Nghi cũng đã được Mao Trạch Đông khuyến khích viết cuốn tự truyện của bản thân.


Khi Cách mạng văn hóa mở đầu vào năm 1966, nhà của Phổ Nghi bị Hồng vệ binh tấn công, ép đi lao động cải tạo. Cựu hoàng sau đó may mắn được Chu n Lai đưa vào danh sách đối tượng bảo vệ, nhờ đó hạn chế được sóng gió lịch sử này.


Ngày 17/10/1967, Phổ Nghi qua đời vì bệnh nặng.



Theo Trí thức trẻ


Từ khóa:Phổ Nghihoàng đế Trung QuốcLiên XôNhật hoàng


Loading…