Trường cung: Vũ khí uy lực bậc nhất của quân Anh thời Trung Cổ

Bằng những cây cung dài kết hợp với chiến thuật đặc biệt, cung thủ Anh đã ghi dấu ấn đặc biệt trong nhiều trận đánh nổi tiếng thời Trung Cổ.


Hoàng đế nhà Minh: Xuất thân ăn mày tới bạo quân, mê đắm kĩ nữ / Tào Tháo "đánh trống kêu oan": Những quân sư bậc thầy


Danh tiếng của quân Anh trên các mặt trận Trung Cổ chưa thể có nếu thiếu trường cung.


Gốc tích của lính trường cung Anh


Khả năng chiến đấu của cung thủ trường cung Anh phát triển mạnh mẽ sau thế kỷ 14, Tuy nhiên gốc gác của họ lâu đời hơn số 1 nhiều. Quay trở lại cuối thế kỷ 11, khi người Anglo-Norman chinh phạt đến xứ Wales, quân Wales đã phòng thủ rất tốt chỉ bằng cung trước những kẻ thù bọc thép.


Thú vị là, sự nhạy bén về chiến thuật của dân bản xứ đã truyền cảm hứng cho quân đội Norman. Cây cung lập tức đã được nâng tầm lên vũ khí được ưa chuộng sau cuộc xâm lược Anh của người Norman.


Giờ đây, những chủ nhân mới của nước Anh tin vào tính hiệu quả cực cao của trường cung trong tay các cung thủ chuyên biệt , dùng nó để bảo vệ miền Bắc khỏi sự xâm lấn của dân Scotland. Người xứ Wales, thậm chí người Pháp cũng được trọng dụng trong hàng ngũ quân đội Anh.


Trường cung: Vũ khí uy lực bậc nhất của quân Anh thời Trung Cổ - Ảnh 1.


Trường cung có thiết kế đơn giản nhưng khó sử dụng.


Có thể bạn quan tâm



Thiết kế trường cung


Trường cung chưa phải các loại cung duy số 1 đã được sử dụng trong quân đội Anh sau thế kỷ 14. Hầu hết cung thủ dùng cung cá nhân để săn bắn , và thi thoảng luyện tập. Khi tham chiến họ cũng sẽ được cấp một cây cung mới hơn. Loại này ít hay nhiều thì cũng có tiêu chuẩn, giúp cho cho việc quản lý sản xuất quy mô lớn dễ dàng hơn.


Cần biết, trường cung không hẳn chính là vũ khí bắn hiệu quả nhất thời bấy giờ. Nhưng, thiết kế gây trở ngại khi sử dụng thực tế đem lại lợi ích khác như rẻ tiền và đơn giản hơn so với nỏ. Thêm nữa, một cung thủ dày dạn nếu cầm trường cung hoàn toàn có thể bắn ra mũi tên xuyên thủng giáp sắt đến từ một khoảng cách đáng kể.


Không giống cung bằng vật liệu tổng hợp, cung dài dùng cho chiến tranh thường đã được chế tạo từ một thanh gỗ duy nhất. Loại gỗ đã được ưu tiên sử dụng là thủy tùng, nhưng theo sự thay đổi của mùa có thể dùng gỗ tần bì hay là gỗ du.


Trường cung: Vũ khí uy lực bậc số 1 của quân Anh thời Trung Cổ - Ảnh 2.



Việc sản xuất trường cung hàng loạt được quy định khá công bằng bởi nhà nước, với các đồn điền trồng cây chuyên dụng. Có những lúc, nước Anh phải nhập khẩu cung mới từ các vương quốc ở châu u lục địa. Dù nhập hay là tự làm, các cánh cung đều đã được đánh giá , phân loại chất lượng bởi những quan chức đặc phái.


Một cây cung cao cấp nhất hoàn toàn có thể đã được thực hiện xong trong 2 giờ, thúc đẩy một tỷ lệ sản xuất ấn tượng. Trường cung hoàn thiện dài gần 1,9 m, Tuy nhiên cũng phát hiện đã được các mẫu cung dài ở trên 2,1 m ở xác tàu chiến đến từ thế kỷ 16 Mary Rose.


Để tối ưu hình dáng, cánh trường cung đã được căng thành hình chữ D. Kiểu thiết kế này đòi hỏi lực kéo cung khoảng 356 – 534 Newton. Nhưng một số cung có lực kéo cần thiết lên tới 823 Newton cũng đã được dùng để tham chiến – tương đương phải kéo 76 cm dây cung.


Không có tài liệu Trung Cổ nào đưa ra chính xác tầm bắn của trường cung. Các bản mô phỏng hiện đại (kể cả mẫu ở trên tàu Mary Rose) cho thấy, trường cung hiệu quả nhất trong khoảng 250 – 330 m. Yếu tố lực bắn và tầm bắn kết hợp lại giúp cho mũi tên từ trường cung xuyên thủng giáp mỏng, thậm chí gây vết thương nhẹ cho các kỵ sỹ áo giáp hạng nặng.


Trường cung: Vũ khí uy lực bậc nhất của quân Anh thời Trung Cổ - Ảnh 3.


Lính trường cung Anh đã được trang bị khá nhiều



Trang bị của lính trường cung


Trái ngược với hình ảnh nghèo nàn của các cung thủ châu u buổi đầu Trung Cổ, lính trường cung đã được trang bị áo giáp, phụ kiện bởi lãnh chúa hay là vua của mình. Theo một tài liệu năm 1480, một cung thủ Anh điển hình được bảo vệ chỉ bằng “brigandine” – một loại giáp bằng vải hoặc da, được gia cố bằng các miếng thép nhỏ gắn trên vải.


Anh ta cũng đươc cấp một đôi nẹp bảo vệ vệ tay, 1 mũ “sallet” bảo vệ đầu, 1 “standart” để bảo vệ cổ, 1 bộ “jaket” (vốn chính là một kiểu đồng phục), các miếng bảo vệ khớp và 1 bó tên. Có lẽ, phần lớn các trang bị này đã được cất giữ trong kho và chỉ đã được phân phát bởi các chỉ huy cấp cao trong thời chiến.


Không được huấn luyện


Ngạc nhiên thay, không có một chương trình huấn luyện cụ thể nào về chiến thuật hay là chuẩn bị chiến tranh cho cung thủ trường cung Anh. Nhưng đây vẫn là binh lực mạnh mẽ, đặc biệt vào nửa cuối thế kỷ 14. Câu trả lời nằm ở cấp độ kỹ năng của họ, thay vì năng lực thể chất.


Hầu hết các kỹ năng đã được truyền lại qua nhiều thế hệ. Phần lớn các cung thủ chưa đã được huấn luyện đặc biệt cho tình huống chiến đấu, thế nên họ luyện tập bằng các trò giải trí , săn bắn hàng ngày.


Thực tế, một số quân vương Anh dựa vào “tính độc quyền” này để giúp cho quân đội vượt trội so với lực lượng các nước châu u cùng thời – thường dùng nỏ. Mọi người được khuyến khích tập luyện bắn cung.


Trường cung: Vũ khí uy lực bậc số 1 của quân Anh thời Trung Cổ - Ảnh 5.


Trận Agincourt, hình minh họa của thế kỷ 15



Những chiến thắng áp đảo


Khi Anh dấn chân vào Chiến tranh Trăm Năm, họ đã chứng minh đã được sự vượt trội về chiến thuật, địa hình , kỷ luật của các cung thủ so với lính vũ trang hạng nặng. Đây là yếu tố vô cùng hiếm thấy trong suốt những thập niên đầu thế kỷ 15.


Nói về quân lực, trong trận Agincourt năm 1415, chỉ khoảng 6000 – 9000 lính Anh (với 5/6 trong số đó chính là cung thủ) đối đầu với 20.000 – 30.000 quân Pháp (trong đó có khoảng 10.000 hiệp sĩ , kỵ binh hạng nặng).


Về vị trí chiến thuật, quân Anh được chỉ huy bởi Vua Henry V dừng chân ở một cánh đồng lầy lội, bên sườn được bao phủ bởi rừng cây rậm rạp. Phía trước đội cung thủ được bảo vệ bởi các hàng rào gỗ nhọn nhằm nản lòng đội kỵ binh.


Địa hình biến thành trở ngại lớn nhất bới lính hạng nặng Pháp. Trớ trêu thay, sức nặng của áp giáo đồng thời biến thành bất lợi lớn số 1 của họ. Hàng loạt binh lính chật vật , ngã dúi dụi trên nền đất sình lầy, sũng nước. Khi họ đến đã được chỗ quân Anh, cũng hoàn toàn kiệt sức, vũ khí hạng nặng trở nên vô dụng.


Đó là lúc cung thủ trường cung giáng đòn mạnh mẽ vào đoàn quân rệu rã. Người Pháp thất bại cay đắng với khoảng 7.000 – 10.000 lính thiệt mạng, trong đó có khoảng hơn một ngàn đại quý tộc. Số lượng bị bắt làm tù binh còn nhiều hơn thế nữa, trong khi tổn thất của người Anh chỉ là 400 binh lực.


Một thời huy hoàng, nhưng đến giữa thế kỷ 15, lính trường cung Anh chưa đã được coi là nguy hiểm như cách đó vài thập kỷ nữa. Trường cung vẫn được dùng nhiều cho đến thế kỷ 16. Sau thế kỷ 17, nó không còn là mối quan tâm mang tính quân sự nghiêm túc nữa.


Theo Mỹ Huyền/Helino


Từ khóa:quân đội Anhvũ khí hạng nặngthất bại cay đắngtruyền cảm hứngthời trung cổTrung cổtrường cungvũ khí


Loading…